← Back

hasło: zwrot wywłaszczonych nieruchomości

 

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r., I OSK 3188/18

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet.

 

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2021 r., I CSKP 8/21

W wykładni art. 136 ust. 2 u.g.n. mowa nie o zamiarze jako  kategorii  psychologicznej,  lecz o  sytuacji, w której z działań podjętych przez podmiot  publicznoprawny  (organy  tego  podmiotu)  należy  wnosić  o  zamierzeniu przeprowadzenia  przedsięwzięcia  gospodarczego,  wymagającego  określonego sposobu użycia nieruchomości. (…)  W razie  braku  zawiadomienia poprzedniego właściciela o tym zamiarze dochodzi do naruszenia przez właściwy organ obowiązku wynikającego z art. 136 ust. 2 u.g.n., co - jeśli zostałyby spełnione także  pozostałe  przesłanki  odpowiedzialności  odszkodowawczej,  w  tym wystąpienie szkody i adekwatnego związku przyczynowego - może być źródłem roszczenia  odszkodowawczego.  Mowa  m.in.  o  przypadkach,  gdy  zawiadomienie i poinformowanie wprawdzie nastąpiło, lecz w okresie późniejszym niż ten, który w danych  okolicznościach  realizował  kryterium  „w  razie  powzięcia  zamiaru” w rozumieniu  art.  136  ust.  2  u.g.n.,  a  w  wyniku  takiego  opóźnienia  doszło  do powstania  szkody  w  majątku  byłego  właściciela  wywłaszczonej  nieruchomości.

Powstanie obowiązku naprawienia szkody nie jest wykluczone także wówczas, gdy wprawdzie  nastąpił  zwrot  wywłaszczonej  uprzednio  nieruchomości,  lecz  powstał uszczerbek majątkowy będący wynikiem np. zmiany cen nieruchomości zwróconej byłemu  właścicielowi  w  czasie  późniejszym,  niż  miałoby  to  miejsce  w  razie zawiadomienia  dokonanego  wcześniej,  już po  powzięciu  zamiaru  użycia nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

 

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego  z  dnia 16 marca 2021 r., I OSK 2650/20

W postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie jest możliwe podważenie wpisów dokonanych w ewidencji gruntów i budynków oraz aktów administracji dotyczących zaliczenia określonej drogi do określonej kategorii drogi publicznej. Wpisy do ewidencji są dokonywane przez uprawniony organ na podstawie zgłoszeń wskazujących na zmiany danych objętych ewidencją.

W prawdzie pojęcie pasa drogowego nie jest tożsame z pojęciem drogi, to jednak pas drogowy jest z drogą integralnie związany. Decydujące znaczenie dla określenia czy dana infrastruktura, urządzenie czy też obiekt stanowią fragment drogi jest umiejscowienie ich wewnątrz pasa drogowego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczanej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych.

Oznacza to, że w sytuacji, gdy na całej wywłaszczonej nieruchomości została zrealizowana droga w znaczeniu pasa drogowego, brak jest podstaw do zwrotu części nieruchomości niezajętej pod drogę w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, gdyż nie ziścił się warunek zwrotu nieruchomości określony w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

 

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2018 r., I OSK 2674/17

 Przepisy art. 136 ust. 3, w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. wyznaczają kryteria zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wśród tych kryteriów nie występuje kryterium dopuszczalności podziału działki z uwagi na jej dostęp do drogi publicznej. Przepis art. 93 ust. 3 u.g.n. nie znajduje zastosowania w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości, gdyż nie występuje wśród regulacji określających wszystkie warunki zwrotu nieruchomości. Nieracjonalne i przedwczesne byłoby na etapie postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości, badanie uwarunkowań dostępu do drogi publicznej. Wydaje się, że za taką interpretacją przemawia też treść art. 95 ust. 4 u.g.n., z którego wynika, że w przypadku podziału nieruchomości dokonywanego dla realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, plan miejscowy nie stanowi wiążącej postawy prawnej określenia kryteriów wydzielenia działki gruntu w ramach ewidencyjnego podziału nieruchomości.

 

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 39/15

Art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 624, 820, 1509, 1529 i 1595) w zakresie, w jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 tej ustawy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie, jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 


                                                                            Studia Podyplomowe Prawa Gospodarki Nieruchomościami
                                                                            ul. Uniwersytecka 22/26, 50-145 Wrocław
                                                                            Administracja strony: tg@sppgn.pl
                                                                            Designed by TagArt Media
                                                                            © 2018 All Rights Reserved.